Οι ευρωβουλευτές έδωσαν ένα πρώτο πράσινο φως στα σχέδια για τη στήριξη της μεταφοράς στρατιωτικού εξοπλισμού, στρατευμάτων και πόρων σε ολόκληρη την ΕΕ, με στόχο την αποτελεσματικότερη αποτροπή τυχόν επιθετικών ενεργειών.
Επιτροπή Ασφάλειας και Άμυνας
Επιτροπή Μεταφορών και Τουρισμού
Την Τρίτη, οι Επιτροπές Μεταφορών και Τουρισμού καθώς και Ασφάλειας και Άμυνας ενέκριναν τη θέση τους σχετικά με τη νέα ΕΕ κανόνες στρατιωτικής κινητικότητας, με 49 ψήφους υπέρ, 9 κατά και 4 αποχές. Σκοπός των κανόνων είναι να διευκολυνθεί η μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού, εμπορευμάτων, προμηθειών και προσωπικού. Σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές, ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας κατέδειξε την ανάγκη για πιο εμπεριστατωμένο σχεδιασμό και ανάπτυξη των στρατιωτικών μεταφορών σε ολόκληρη την ΕΕ.
Διευκόλυνση στρατιωτικών κινήσεων
Για να ξεπεραστούν τα διοικητικά εμπόδια και οι κατακερματισμένες εθνικές διαδικασίες, οι ευρωβουλευτές υποστηρίζουν τη δημιουργία ενός ασφαλούς ψηφιακού συστήματος πληροφοριών που θα βοηθά τις χώρες της ΕΕ να διαχειρίζονται τις άδειες στρατιωτικών μεταφορών, τις ρυθμίσεις κυκλοφορίας και τις τελωνειακές διατυπώσεις. Προτείνουν να προωθηθεί η εισαγωγή του έως το 2027 (νωρίτερα από την αρχική πρόταση της Επιτροπής για το 2030) και να διασφαλιστεί η διαλειτουργικότητά του με το ΝΑΤΟ.
Οι ευρωβουλευτές υποστήριξαν μέτρα για την επιτάχυνση της χορήγησης αδειών στρατιωτικών μεταφορών, μέσω μόνιμων και ad hoc αδειών που θα χορηγούνται εντός ενός μήνα και εντός δύο εργάσιμων ημερών, αντίστοιχα. Ο κανονισμός θα θεσπίσει επίσης μια ομάδα στρατιωτικής κινητικότητας και θα υποχρεώσει τις χώρες της ΕΕ να ορίσουν έναν εθνικό συντονιστή για τη στρατιωτική κινητικότητα.
Ανθεκτικότητα των υποδομών και κοινό ταμείο αλληλεγγύης
Οι νέοι κανόνες καλούν τις χώρες της ΕΕ να δώσουν προτεραιότητα στην αναβάθμιση των ‘σημείων-κλειδιών’ των υποδομών διπλής χρήσης και ενεργειακού εφοδιασμού, όπως δρόμοι, γέφυρες, σήραγγες, σιδηρόδρομοι ή πρόσβαση σε λιμάνια, αεροδρόμια και τερματικούς σταθμούς πολυτροπικών εμπορευματικών μεταφορών, ώστε να αντέχουν στις στρατιωτικές μετακινήσεις. Οι ευρωβουλευτές επιθυμούν επαρκή χρηματοδότηση από την ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο και αναθέτουν στην Επιτροπή να καταρτίσει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα επενδύσεων.
Για την αντιμετώπιση των κενών στις δυνατότητες στρατιωτικής κινητικότητας, οι νέοι κανόνες αναθέτουν στην Επιτροπή να δημιουργήσει έναν κοινό πόρο αλληλεγγύης εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων. Αυτό θα συγκεντρώνει και θα μοιράζει τις μεταφορικές και υλικοτεχνικές δυνατότητες της ΕΕ και των κρατών μελών της, όπως οχήματα, προσωπικό, συστήματα ΤΠΕ, ιατρικές μονάδες, πλοία ή τρένα, προκειμένου να διευκολύνει τις στρατιωτικές μεταφορικές επιχειρήσεις για τις χώρες της ΕΕ που έχουν ανάγκη. Οι ευρωβουλευτές προτείνουν ο πόρος αλληλεγγύης να είναι ανοιχτός σε συμμάχους του ΝΑΤΟ εκτός ΕΕ, καθώς και στην Ουκρανία και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας.
Αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων σε περίπτωση κρίσης
Οι ευρωβουλευτές αναγνωρίζουν ότι, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή κρίσης, οι συνήθεις κανόνες μεταφοράς ή οι χωρητικότητες του δικτύου δεν επαρκούν για να καλύψουν μια σημαντική αύξηση του όγκου, της συχνότητας ή της ταχύτητας των στρατιωτικών μεταφορών. Ως εκ τούτου, υποστηρίζουν τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος ενισχυμένης ανταπόκρισης για τη στρατιωτική κινητικότητα (EMERS), το οποίο θα ενεργοποιεί προσωρινά μέτρα για τη διασφάλιση της έγκαιρης και αδιάλειπτης στρατιωτικής μεταφοράς σε ολόκληρη την ΕΕ σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή κρίσης, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τις διαταραχές στην κυκλοφορία των πολιτών.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, το EMERS θα ενεργοποιούνταν εντός 48 ωρών από το Συμβούλιο κατόπιν πρότασης της Επιτροπής. Θα παρέμενε σε ισχύ για έως και 12 μήνες και θα παρείχε στις ένοπλες δυνάμεις προτεραιότητα πρόσβασης στις υποδομές μεταφορών. Οι ευρωβουλευτές προτείνουν την αποζημίωση των ιδιοκτητών, των διαχειριστών και των υπευθύνων των υποδομών που πλήττονται, εφόσον υποστούν δικαιολογημένα έξοδα, ζημίες ή απώλεια εσόδων υπό αυτές τις συνθήκες.
Οι ευρωβουλευτές συμφώνησαν επίσης ότι μια τέτοια κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα εξαιρούσε επίσης όλες τις στρατιωτικές μεταφορές από τους περιορισμούς καμποτάζ και κυκλοφορίας και θα επέτρεπε λιγότερο περιοριστικούς χρόνους οδήγησης, διαλείμματα και περιόδους ανάπαυσης, χωρίς να διακυβεύεται η ευημερία των εργαζομένων και η ασφάλεια των μεταφορών.
Ενισχυμένη συνεργασία με το ΝΑΤΟ
Οι ευρωβουλευτές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη διασφάλιση της αλληλοσυμπληρωματικότητας μεταξύ των προσπαθειών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία και ομαλή μετακίνηση των συμμαχικών δυνάμεων σε περιόδους ειρήνης, κρίσης ή σύγκρουσης, συμπεριλαμβανομένων στενών εταίρων όπως η Ουκρανία και η Μολδαβία.
Εισαγωγικά
Εισηγητής της Επιτροπής Ασφάλειας και Άμυνας Michał Szczerba (ΕΛΚ, Πολωνία) δήλωσε: “Για το Κοινοβούλιο, η αποστολή ολοκληρώθηκε. Έχουμε ενισχύσει σημαντικά το νομοθετικό πακέτο για τη στρατιωτική κινητικότητα. Έχουμε εξασφαλίσει απλοποιημένες διαδικασίες, συντομεύσει τις προθεσμίες για τη χορήγηση αδειών μεταφοράς, επιταχύνει την ψηφιοποίηση, ενισχύσει τη διαλειτουργικότητα με το ΝΑΤΟ και τους στενούς εταίρους, και βελτιώσει την ανθεκτικότητα των στρατηγικών υποδομών διπλής χρήσης.”
Εισηγητής της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού Roberts Zīle (ECR, LV) δήλωσε: “Αυτοί οι νέοι κανόνες θα ενισχύσουν την ετοιμότητα της ΕΕ να ανταποκριθεί σε προκλήσεις ασφαλείας και να μετακινήσει γρήγορα στρατεύματα σε χώρες της ΕΕ που χρειάζονται βοήθεια. Τηρήσαμε τις προθεσμίες μας, ώστε να μπορέσουμε να ξεκινήσουμε τις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο τον Ιούλιο.”
Επόμενα βήματα
Οι επιτροπές Άμυνας και Μεταφορών αποφάσισαν επίσης, με 52 ψήφους υπέρ, 6 κατά και 4 αποχές, να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο σχετικά με την τελική μορφή της νομοθεσίας το συντομότερο δυνατόν, εφόσον η Ολομέλεια δώσει το πράσινο φως τον Ιούλιο του 2026.
